
Strzelby • O.F. Mossberg & Sons, Inc.
Strzelba powtarzalna gładkolufowa Mossberg 590A1 Tactical Tri-Rail Adjustable
Nr katalogowy 53693
- Kaliber
- 12
- Producent
- O.F. Mossberg & Sons, Inc.
Charakterystyka
Mossberg 590A1 53693 jest powtarzalną strzelbą gładkolufową przeładowywaną ręcznym ruchem czółenka (pump action). Ma kurek wewnętrzny, stały podlufowy magazynek rurowy oraz prawostronne okno wyrzutowe. Energia strzału nie wykonuje cyklu przeładowania: po każdym strzale strzelec musi przesunąć czółenko całkowicie do tyłu i następnie całkowicie do przodu.
Wariant 53693 ma ciężkościenną lufę 20″ z komorą 3″ i profilem Cylinder Bore, przyrządy celownicze Ghost Ring, czółenko z pełnowymiarową dolną szyną oraz dwiema krótszymi szynami bocznymi, a także czarną kolbę teleskopową o sześciu położeniach i chwyt pistoletowy. Bezpiecznik przesuwny znajduje się centralnie na grzbiecie tylnej części komory zamkowej. Jest dostępny z obu stron, choć chwyt pistoletowy zmienia ergonomię dojścia do niego względem klasycznej kolby.
Podstawowe dane taktyczno-techniczne
| Parametr | Wartość | Uwagi / kontekst pomiaru |
|---|---|---|
| Producent | O.F. Mossberg & Sons, Inc. | Dane modelowe pochodzą z oficjalnej karty SKU |
| Model / numer katalogowy | 590A1 Tactical Tri-Rail Adjustable / 53693 | Dokładny wariant objęty kartą |
| Rodzaj | Strzelba powtarzalna gładkolufowa | Ręczne przeładowanie ruchem czółenka |
| Kaliber wagomiarowy | 12 | Nie należy utożsamiać kalibru wagomiarowego z długością komory |
| Długość komory nabojowej | 3″ / 76,2 mm | Modele 590 są przeznaczone do zgodnej fabrycznej amunicji 12 ga 2¾″ i 3″; wiążące jest oznaczenie na konkretnej lufie |
| Magazynek | Stały, rurowy, podlufowy, z przednią nakrętką serwisową | Nie jest magazynkiem odłączanym |
| Pojemność katalogowa | 8+1 / 9 nabojów łącznie | Dla 2¾″: 8 w magazynku + 1 w komorze; przy 3″ instrukcja ostrzega o możliwym zmniejszeniu pojemności o jeden nabój |
| Długość lufy | 20″ / 508,0 mm | Wartość producenta |
| Typ lufy | Heavy-Walled / ciężkościenna | Dokładne określenie karty producenta dla 53693 |
| Profil wylotu / czok | Cylinder Bore | Stały profil; karta nie wskazuje wymiennego systemu Accu-Choke |
| Przyrządy celownicze | Ghost Ring | Dokładne określenie karty SKU; nie jest to wariant z pojedynczą muszką kulkową |
| Długość całkowita | 41,375″ / 1050,925 mm | Jedyna wartość producenta; karta nie podaje położenia kolby przy pomiarze |
| Długość kolby LOP | 10,75–14,25″ / 273,05–361,95 mm | Sześć położeń; odległość od języka spustowego do tylnej powierzchni stopki |
| Masa katalogowa | 7,5 lb / 3,402 kg | Karta nie definiuje wprost stanu pomiaru; nie jest to masa załadowana |
| Kolba | 6-pozycyjna, regulowana, syntetyczno-aluminiowa, czarna | Z chwytem pistoletowym; zapis według karty: „6-Pos Adjustable Synthetic/Alum (Black)” |
| Czółenko | Tactical Tri-Rail | Pełna dolna szyna i dwie krótsze szyny boczne; nie oznacza to szyny optycznej na górze komory |
| Wykończenie lufy | Parkerized | Karta przypisuje tę wartość lufie; nie rozszerzać jej automatycznie na aluminiową komorę zamkową |
| Komora zamkowa | Aluminiowa | Cecha platformy 590 potwierdzona przez producenta; ryglowanie odbywa się stal–stal w przedłużeniu lufy |
| Bezpiecznik | Ręczny, przesuwny, metalowy, na grzbiecie komory zamkowej | SAFE — całkowicie do tyłu; FIRE — do przodu, w stronę wylotu lufy |
| Kierunek wyrzutu | Prawy | Okno wyrzutowe po prawej stronie komory zamkowej |
| Szerokość, wysokość, opór spustu | Nie podano | Brak wartości dla SKU 53693 w źródle nadrzędnym |
| Masa załadowana, prędkość, energia, rozrzut, zasięg, szybkostrzelność | Nie podano | Zależne od naboju, ładunku i sposobu obsługi; nie są stałymi parametrami tej strzelby |
Budowa
Budowa zewnętrzna

Podstawowe zespoły broni obejmują:
- Komorę zamkową i stały magazynek rurowyaluminiowa komora stanowi korpus mechanizmu; pod lufą znajduje się stała rura magazynka ze sprężyną i podajnikiem. Na końcu rury znajduje się nakrętka umożliwiająca mocowanie lufy i dostęp serwisowy. Elementy magazynka pozostają pod naciskiem sprężyny.
- Lufęstalową, gładką, ciężkościenną, długości 20″, z komorą 3″, profilem Cylinder Bore i parkerowanym wykończeniem. Pierścień montażowy lufy obejmuje rurę magazynka, a zespół mocuje nakrętka magazynka. Producent dopuszcza zamianę luf jedynie między zgodnymi modelami o tym samym kalibrze i pojemności.
- Zespół zamkazamek, suwadło zamka, rygiel i dwa wyciągi. Rygiel łączy się z przedłużeniem lufy, dzięki czemu zasadnicze ryglowanie odbywa się stal–stal, a nie bezpośrednio w aluminiowej komorze zamkowej. Nieruchomy wyrzutnik współpracuje z wyciąganą łuską lub nabojem.
- Zespół przesuwnyczółenko Tri-Rail połączone z mechanizmem dwiema listwami. Ruch w tył otwiera zamek, wyciąga i wyrzuca łuskę lub nabój oraz napina kurek; ruch w przód podaje kolejny nabój i rygluje broń.
- Układ podawaniapodajnik (elevator), ustalacz naboju (cartridge stop) i rozdzielacz (cartridge interrupter) sterują uwalnianiem pojedynczego naboju z rury i ustawieniem go na drodze zamka.
- Zespół spustowo-uderzeniowywyjmowany moduł z kurkiem wewnętrznym, językiem spustowym, dźwignią zwalniania zespołu przesuwnego i metalowym kabłąkiem/obudową właściwą rodzinie 590A1. Producent zabrania rozkładania samego modułu poza autoryzowanym serwisem lub wykwalifikowanym rusznikarzem.
- Osadęsześciopozycyjną kolbę przesuwną z czarną stopką i chwytem pistoletowym. Jej instrukcja wymienia: kolbę, zatrzask, rurę adaptera, chwyt, śrubę z podkładką, nakrętkę poprzeczną i małą śrubę.
- Przyrządy i szynyprzyrządy Ghost Ring oraz trzy szyny czółenka. Oficjalna karta 53693 nie podaje górnej szyny Picatinny na komorze, osłony termicznej lufy, urządzenia wylotowego typu breacher ani zaczepu bagnetowego jako odrębnych elementów wyposażenia.
Odłączenie i dołączenie magazynka
Ten punkt nie ma odpowiednika właściwego broni z magazynkiem odłączanym. Model 53693 ma stały magazynek rurowy, dlatego w zwykłej obsłudze nie odłącza się go ani nie dołącza do broni.
- Napełnianie magazynkaprzy zamkniętym zamku, bezpieczniku na SAFE i lufie skierowanej bezpiecznie naboje wprowadza się pojedynczo przez dolne okno ładowania, przednią częścią do przodu, aż kryza przejdzie za ustalacz naboju.
- Opróżnianie magazynkapo kontrolowanym usunięciu naboju z komory naboje zwalnia się pojedynczo przez dolne okno, naciskając ustalacz naboju po prawej stronie wnętrza komory zamkowej. Nie trzeba kolejno dosyłać każdego naboju do komory.
- Dostęp serwisowy od przodunakrętka, element ustalający sprężynę, sprężyna i podajnik mogą być wyjmowane do czyszczenia, lecz nie oznacza to odłączanego magazynka. Instrukcja ostrzega o znacznym napięciu sprężyny; czynność wykonuje się wyłącznie na sprawdzonej, całkowicie rozładowanej broni, w ochronie oczu i zgodnie z instrukcją producenta.
Zwalnianie napiętego kurka
Model 53693 ma kurek wewnętrzny i nie posiada zewnętrznego kurka ani zwalniacza kurka (decockera).
- Oficjalna procedura rozładowania nie nakazuje strzału kontrolnego. Po rozładowaniu producent poleca pozostawić zamek w tylnym, otwartym położeniu, a bezpiecznik w położeniu SAFE.
- Mechaniczne zwolnienie kurka następuje po zamknięciu i zaryglowaniu całkowicie rozładowanej broni, przesunięciu bezpiecznika na FIRE i naciśnięciu języka spustowego. Instrukcja przewiduje tę czynność w teście funkcjonalnym po czyszczeniu, rozkładaniu albo montażu osprzętu, a nie jako standardowy etap rozładowania.
- Przed testem trzeba wzrokowo i dotykowo sprawdzić komorę, podajnik i rurę magazynka. Jeśli zatwierdzona procedura służbowa określa inny stan przechowywania lub zdawania broni, pierwszeństwo ma właściwa instrukcja organizacyjna.
Zwalnianie zatrzymanego zamka
Model 53693 nie ma automatycznego zatrzasku zamka po ostatnim naboju ani mechanizmu, który sam przesuwa zamek do przodu.
- Gdy kurek jest napięty, zespół przesuwny jest zablokowany w przednim położeniu. Aby otworzyć broń bez naciskania spustu, należy nacisnąć dźwignię zwalniania zespołu przesuwnego (action lock lever) po lewej stronie zespołu spustowego, tuż za kabłąkiem, i ręcznie przesunąć czółenko całkowicie do tyłu.
- Po opadnięciu kurka podczas strzału blokada zespołu przesuwnego zwalnia się automatycznie; przed ruchem czółenka nie trzeba naciskać dźwigni.
- Zamknięcie następuje wyłącznie przez ręczne przesunięcie czółenka całkowicie do przodu. Opróżnienie magazynka nie zatrzymuje automatycznie broni w położeniu otwartym.
Częściowe rozkładanie i składanie
Częściowe rozkładanie w zakresie polowym określonym przez producenta:
- Skierować lufę bezpiecznie, przesunąć bezpiecznik całkowicie do tyłu na SAFE i założyć ochronę oczu.
- Otworzyć broń oraz wzrokowo i dotykowo sprawdzić komorę nabojową, podajnik i rurę magazynka. W żadnym z tych miejsc nie może być naboju.
- Przesunąć czółenko całkowicie do tyłu, następnie powoli do przodu do chwili, gdy przednia krawędź zamka znajdzie się mniej więcej pośrodku okna wyrzutowego.
- Odkręcić nakrętkę magazynka przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Zachować kontrolę nad elementami pozostającymi pod naciskiem sprężyny.
- Delikatnie poruszając lufą obrotowo na boki, wysunąć jej przedłużenie do przodu z komory zamkowej.
- W konfiguracji 53693 przed wyjęciem zespołu spustowego zdjąć kolbę z chwytem: po ponownym upewnieniu się, że broń jest rozładowana i zabezpieczona, wyjąć małą śrubę oraz nakrętkę poprzeczną z boków chwytu, wysunąć rurę adaptera, następnie odkręcić śrubę z podkładką i odłączyć chwyt od komory zamkowej. Jest to kolejność z instrukcji kolby PN 17913; konieczność wykonania jej przed zespołem spustowym dla 53693 potwierdza materiał szkoleniowy COSSW.
- Ułożyć broń kabłąkiem do góry. Tępym trzpieniem o średnicy nie większej niż 3/16″ (4,76 mm) wypchnąć kołek zespołu spustowego znajdujący się około 1/2″ (12,7 mm) poniżej tylnej części kabłąka. Unieść najpierw tylną część modułu i wyjąć go jako całość. Nie naciskać spustu po wyjęciu modułu i nie rozkładać samego mechanizmu spustowo-uderzeniowego.
- Wyjąć ustalacz i rozdzielacz naboju z ich miejsc przy ścianach komory zamkowej.
- Przesunąć czółenko tak, aby zamek i suwadło znajdowały się mniej więcej w 3/4 drogi ku tyłowi. Po zrównaniu suwadła z wycięciami montażowymi unieść je i wyjąć.
- Wysunąć zamek do przodu przez otwór lufowy komory zamkowej.
- Przy bezpieczniku całkowicie na SAFE obrócić przednią część podajnika ku górze, ścisnąć jego dwa ramiona i wyjąć występy z otworów komory.
- Zsunąć czółenko wraz z listwami do przodu z rury magazynka. W tym miejscu instrukcja producenta określa rozkładanie polowe jako zakończone. Dalsze rozkładanie należy do autoryzowanego serwisu lub wykwalifikowanego rusznikarza.
Składanie:
- Wykonywać bez amunicji, z bezpiecznikiem na SAFE, zasadniczo w odwrotnej kolejności: założyć czółenko z listwami, podajnik, zamek, suwadło, ustalacz i rozdzielacz, a następnie zespół spustowy. Kurek modułu spustowego musi być całkowicie napięty; elementów nie wolno wciskać siłą.
- Wprowadzić przednie występy zespołu spustowego w gniazda, opuścić jego tylną część i włożyć kołek na równo ze ścianą komory.
- Wprowadzić przedłużenie lufy do komory, nasunąć pierścień lufy na rurę magazynka i dokręcić nakrętkę wyłącznie palcami. Producent zabrania używania szczypiec lub klucza. Przez okno wyrzutowe sprawdzić pełne osadzenie przedłużenia lufy.
- Ponownie zamontować zespół kolby według PN 17913przykręcić chwyt do komory śrubą z podkładką, wsunąć rurę adaptera do zrównania otworów, a następnie założyć nakrętkę poprzeczną i małą śrubę. Sprawdzić zatrzaśnięcie wybranego położenia kolby przez nacisk na stopkę.
- Wykonać bez amunicji pełny test funkcjonalny producentakilkakrotnie sprawdzić swobodny ruch zespołu; przy zamkniętej broni i bezpieczniku na SAFE kurek nie może opaść po naciśnięciu spustu; samo przesunięcie bezpiecznika na FIRE również nie może zwolnić kurka; dopiero naciśnięcie spustu na FIRE ma go zwolnić. Następnie otworzyć broń i ponownie ustawić SAFE. W razie niezgodności broni nie używać i przekazać ją do właściwego serwisu.
Przechowywanie i przenoszenie
- Przechowywaniebroń przechowywać rozładowaną, a amunicję oddzielnie, w sposób uniemożliwiający dostęp osobom nieuprawnionym i zgodny z obowiązującymi przepisami oraz procedurami służbowymi. Instrukcja zabrania przechowywania broni załadowanej. Stan kontrolny po rozładowaniu to otwarty zamek i bezpiecznik na SAFE.
- Ochrona przed korozjąpo użyciu, szczególnie po zawilgoceniu, broń oczyścić; odkryte powierzchnie metalowe pokryć cienką warstwą odpowiedniego oleju. Nie zatykać przewodu lufy i nie przechowywać długotrwale w futerale z chłonną wykładziną. W niskiej temperaturze unikać nadmiaru smaru, który może zgęstnieć.
- Przenoszenie i przekazywanienie przewozić broni załadowanej. Przy przekazywaniu drugiej osobie producent zaleca otwarty zamek, bezpiecznik na SAFE oraz uprzednie wzrokowe i dotykowe potwierdzenie, że komora, podajnik i magazynek są puste. Futerał transportowy nie zastępuje stanu rozładowania ani wymogów prawa.
- Kolbaprzed użyciem zawsze sprawdzić, czy zatrzask kolby całkowicie wszedł w wybrane położenie. Producent poleca nacisnąć lub lekko uderzyć dłonią w tylną część kolby w celu kontroli zaryglowania.
Wskaźnik załadowania komory nabojowej
Dokumentacja 590 nie opisuje osobnego mechanicznego wskaźnika załadowania komory.
Położenie bezpiecznika, widoczność czerwonego punktu ani położenie czółenka nie potwierdzają obecności lub braku naboju.
- Jedyną procedurą kontroli jest skierowanie broni bezpiecznie, ustawienie SAFE, użycie dźwigni zwalniania zespołu przesuwnego, pełne otwarcie zamka oraz wzrokowa i dotykowa kontrola komory, podajnika i rury magazynka.
- Czerwony punkt przy bezpieczniku jest według producenta wyłącznie pomocą szkoleniową pokazującą kierunek położenia SAFE; nie jest wskaźnikiem załadowania ani niezawodnym potwierdzeniem stanu bezpiecznika.
Zabezpieczenie przed strzałem przypadkowym
- Bezpiecznik ręcznymetalowy suwak na grzbiecie komory zamkowej. SAFE uzyskuje się przez przesunięcie całkowicie do tyłu, tak aby zasłonić czerwony punkt; FIRE — przez przesunięcie do przodu. W prawidłowo działającej broni naciśnięcie spustu na SAFE nie może zwolnić kurka.
- Blokada zespołu przesuwnegoutrzymuje zamknięty mechanizm po napięciu kurka. Dźwignia action lock lever pozwala otworzyć broń bez naciskania spustu. Nie jest ona bezpiecznikiem strzałowym.
- Ryglowanie stal–stal: zamek musi być całkowicie zamknięty, a rygiel osadzony w przedłużeniu lufy. Aluminiowa komora zamkowa nie jest zasadniczym elementem przenoszącym ryglowanie.
- Instrukcja nie daje podstaw do przypisania temu modelowi wieloelementowego automatycznego systemu zabezpieczeń analogicznego do pistoletów. Bezpiecznik jest urządzeniem mechanicznym i nie zastępuje bezpiecznego kierunku lufy ani trzymania palca poza spustem.
Załadowanie i rozładowanie
Załadowanie:
- Skierować lufę bezpiecznie, nie dotykać spustu i przesunąć bezpiecznik całkowicie do tyłu na SAFE.
- Nacisnąć dźwignię zwalniania zespołu przesuwnego i otworzyć broń. Sprawdzić komorę i przewód lufy; usunąć przeszkody oraz nadmiar oleju lub smaru.
- Porównać oznaczenie amunicji z oznaczeniem na lewej stronie konkretnej lufy. Instrukcja modeli 590 dopuszcza fabryczne naboje kalibru 12 o długości 2¾″ i 3″. Nie używać amunicji wadliwej, niestandardowej, regenerowanej ani elaborowanej niezgodnie z wymaganiami producenta.
- Jeżeli ma być osiągnięta pełna pojemność, pierwszy nabój można włożyć przez prawe okno wyrzutowe bezpośrednio do komory albo położyć na podajniku, po czym całkowicie przesunąć czółenko do przodu. Od tej chwili nabój znajduje się w komorze.
- Przy zamkniętej broni wprowadzać kolejne naboje przez dolne okno do magazynka rurowego, aż kryza każdego przejdzie za ustalacz. Nie przekraczać pojemności ani nie wciskać naboju siłą.
Bezpiecznik pozostawić na SAFE do chwili świadomej decyzji o strzale.
Rozładowanie:
- Skierować lufę bezpiecznie i przesunąć bezpiecznik całkowicie do tyłu na SAFE.
- Nacisnąć dźwignię zwalniania i powoli cofać czółenko do chwili, gdy nabój wyjęty z komory będzie w pełni widoczny w oknie wyrzutowym; wyjąć go ręką.
- Kontynuować ruch czółenka do tyłu, aby następny nabój z magazynka został uwolniony na podajnik. Obrócić broń oknem wyrzutowym w dół i pozwolić nabojowi wypaść przez okno.
- Przesunąć czółenko całkowicie do przodu, zamykając pustą komorę. Obrócić broń kabłąkiem do góry, zachowując bezpieczny kierunek lufy.
- Przez dolne okno naciskać kciukiem ustalacz naboju po prawej stronie i uwalniać z magazynka po jednym naboju, aż rura będzie pusta.
- Ponownie nacisnąć dźwignię zwalniania i całkowicie otworzyć broń. Wzrokowo i dotykowo sprawdzić komorę, podajnik oraz wnętrze rury magazynka. Pozostawić zamek otwarty, a bezpiecznik na SAFE. Nie wykonywać strzału kontrolnego jako rutynowego etapu rozładowania.
Charakterystyczne zacięcia występujące podczas strzelania
Producent nie publikuje dla SKU 53693 zamkniętego katalogu „charakterystycznych zacięć” ani tabeli przypisującej każdemu objawowi określoną przyczynę. Bezspornie opisuje następujące sytuacje i reakcje:
- Brak odpaleniautrzymać bezpieczny kierunek lufy przez co najmniej 30 sekund z uwagi na możliwość opóźnionego zapłonu, następnie ustawić SAFE, otworzyć broń, usunąć nabój i odseparować go od pozostałej amunicji. Producent zabrania ponownej próby odpalenia tego naboju.
- Nietypowo głośny lub cichy odgłos strzałunatychmiast przerwać strzelanie, ustawić SAFE, rozładować broń oraz sprawdzić komorę i przewód lufy pod kątem przeszkody lub uszkodzenia. Nie oddawać kolejnego strzału przed usunięciem przyczyny przez osobę kompetentną.
- Brak prawidłowego podania, wyciągnięcia, wyrzucenia albo swobodnego ruchu czółenka: utrzymać bezpieczny kierunek, ustawić SAFE i rozładować broń, o ile można to wykonać bez użycia siły. Nie wymuszać ruchu mechanizmu ani nie przypisywać przyczyny bez oględzin; broń przekazać do wykwalifikowanego rusznikarza lub autoryzowanego serwisu.
- Niepełny ruch czółenkakonstrukcja wymaga pełnego ruchu do obu skrajnych położeń. Sam objaw nie pozwala jednak rozstrzygnąć, czy przyczyną jest niepełna obsługa, amunicja, zabrudzenie czy uszkodzenie, dlatego karta nie wpisuje diagnozy bez badania egzemplarza.
Zasada działania
Mossberg 590A1 53693 jest bronią powtarzalną o napędzie ręcznym:
- Przy zamkniętym mechanizmie rygiel zamka wchodzi w przedłużenie lufy, tworząc ryglowanie stal–stal. Nabój może znajdować się w komorze, kurek wewnętrzny jest napięty, a zespół przesuwny pozostaje zablokowany w przednim położeniu.
- Po przesunięciu bezpiecznika na FIRE i naciśnięciu języka spustowego kurek uderza w układ igliczny i inicjuje nabój. Opadnięcie kurka zwalnia blokadę zespołu przesuwnego; energia gazów ani odrzutu nie wykonuje cyklu przeładowania.
- Ruch czółenka całkowicie do tyłu, przenoszony przez dwie listwy, odryglowuje i cofa zamek. Dwa wyciągi wyprowadzają łuskę lub nabój z komory, a wyrzutnik usuwa go przez prawe okno. Jednocześnie napinany jest kurek, a ustalacz i rozdzielacz dopuszczają jeden nabój z magazynka na podajnik.
- Ruch czółenka całkowicie do przodu unosi podajnik, prowadzi nabój na oś lufy, wprowadza go do komory i ponownie rygluje zamek w przedłużeniu lufy. Każdy kolejny cykl wymaga pełnego ręcznego przeładowania i osobnego naciśnięcia spustu.