Katalog broni
Miejsce na zdjęcie modelu

Pistolety maszynowe

Pistolet maszynowy PM-98

Wariant standardowy

Kaliber
9×19 mm Parabellum
01

Charakterystyka

PM-98 jest polskim pistoletem maszynowym na nabój 9×19 mm Parabellum, opracowanym na bazie PM-84PP. Zastosowano w nim sztywniejszą kolbę z nowym zatrzaskiem, profilowany chwyt, łoże przednie z tworzywa oraz zatrzask magazynka przeniesiony w okolice kabłąka.

Broń strzela z zamka zamkniętego. Mechanizm spustowo-uderzeniowy jest kurkowy, pojedynczego działania. Przełącznik rodzaju ognia pełni jednocześnie funkcję bezpiecznika i ma trzy położenia: „Z” — zabezpieczony, „P” — ogień pojedynczy, „C” — ogień ciągły.

Zamek nie jest ryglowany mechanicznie. Opóźnienie jego otwarcia zapewniają bezwładność zamka oraz nacisk dwóch równoległych sprężyn powrotnych. Opóźniacz bezwładnikowy wydłuża cykl pracy automatyki i ogranicza szybkostrzelność.

02

Podstawowe dane taktyczno-techniczne

ParametrKaliber
Wartość9 mm
Uwagi / kontekst pomiaruNabój 9×19 mm Parabellum
ParametrRodzaj broni
Wartośćautomatyczna
Uwagi / kontekst pomiaruOgień pojedynczy i ciągły
ParametrZasada działania
Wartośćodrzut zamka swobodnego
Uwagi / kontekst pomiaruBrak mechanicznego ryglowania
ParametrPołożenie zamka podczas strzału
Wartośćzamknięte
Uwagi / kontekst pomiaruKurkowy mechanizm SA
ParametrMasa naboju wzorcowego
Wartość12 g
Uwagi / kontekst pomiaruWartość z instrukcji, nie dotyczy każdej amunicji 9×19 mm
ParametrMasa pocisku wzorcowego
Wartość8 g
Uwagi / kontekst pomiaruOkoło 124 gr
ParametrPrędkość początkowa pocisku
Wartośćok. 360 m/s
Uwagi / kontekst pomiaruZależna od amunicji i warunków pomiaru
ParametrEnergia wylotowa
Wartośćok. 518 J
Uwagi / kontekst pomiaruDla pocisku 8 g przy 360 m/s
ParametrMasa bez magazynka
Wartość2,42 kg
Uwagi / kontekst pomiaruStandardowe wykonanie według instrukcji 1/2006
ParametrMasa z pustym magazynkiem krótkim
Wartość2,53 kg
Uwagi / kontekst pomiaruMagazynek 15-nabojowy
ParametrMasa z załadowanym magazynkiem krótkim
Wartość2,71 kg
Uwagi / kontekst pomiaru15 nabojów po ok. 12 g
ParametrMasa z załadowanym magazynkiem długim
Wartość2,86 kg
Uwagi / kontekst pomiaru25 nabojów po ok. 12 g
ParametrMasa pustego magazynka krótkiego
Wartość0,11 kg
Uwagi / kontekst pomiaruPojemność 15 nabojów
ParametrMasa pustego magazynka długiego
Wartość0,14 kg
Uwagi / kontekst pomiaruPojemność 25 nabojów
ParametrDługość z kolbą złożoną
Wartość405 mm
Uwagi / kontekst pomiaruKolba wsunięta do przodu
ParametrDługość z kolbą rozłożoną
Wartość605 mm
Uwagi / kontekst pomiaruKolba wysunięta i zaryglowana
ParametrSzerokość
Wartość58 mm
Uwagi / kontekst pomiaruMaksymalny wymiar poprzeczny
ParametrWysokość z magazynkiem krótkim
Wartość172 mm
Uwagi / kontekst pomiaruMagazynek 15-nabojowy
ParametrWysokość z magazynkiem długim
Wartość220 mm
Uwagi / kontekst pomiaruMagazynek 25-nabojowy
ParametrDługość lufy
Wartość185 mm
Uwagi / kontekst pomiaruWariant przyjęty w tej karcie
ParametrPrzewód lufy
Wartość6 bruzd prawoskrętnych
Uwagi / kontekst pomiaruSkok gwintu 250 mm
ParametrDługość linii celowniczej
Wartość280 mm
Uwagi / kontekst pomiaruMechaniczne przyrządy celownicze
ParametrNastawa przyrządów
Wartość75 m
Uwagi / kontekst pomiaruCelownik otwarty lub przeziernikowy
ParametrPojemność magazynków
Wartość15 albo 25 nabojów
Uwagi / kontekst pomiaruProste, pudełkowe, dwurzędowe
ParametrOpór języka spustowego
Wartość15–25 N
Uwagi / kontekst pomiaruMechanizm pojedynczego działania
ParametrSzybkostrzelność teoretyczna
Wartośćok. 640 strz./min
Uwagi / kontekst pomiaruPM-98 z opóźniaczem bezwładnikowym
ParametrTaktyczny zasięg rażenia
Wartośćok. 150 m
Uwagi / kontekst pomiaruNie jest to maksymalny zasięg pocisku
ParametrDeklarowana żywotność
Wartość15 000 strzałów
Uwagi / kontekst pomiaruWartość producenta
ParametrCelność na 50 m — ogień pojedynczy
WartośćŚPT maks. 8 cm; R100 ≤ 12 cm
Uwagi / kontekst pomiaruKryterium fabryczne
ParametrSkupienie na 50 m — ogień ciągły
WartośćR100 ≤ 30 cm
Uwagi / kontekst pomiaruKryterium fabryczne
03

Budowa

Producent wyróżnia cztery zasadnicze zespoły:

  • Zespół komory zamkowejObejmuje komorę zamkową, obsadę lufy, prowadnice zamka, łoże przednie, wysuwaną kolbę oraz mechaniczne przyrządy celownicze. W komorze pracują zamek i dwie sprężyny powrotne.
  • Pokrywa komory zamkowejWykonana z tłoczonej blachy stalowej. Jest utrzymywana przez zaczep stanowiący część zespołu zatrzasku pokrywy i sprężyn powrotnych.
  • Zespół chwytuZawiera mechanizm spustowo-uderzeniowy z kurkiem i zaczepami, bezpiecznik-przełącznik rodzaju ognia, opóźniacz bezwładnikowy, dźwignię zatrzymującą zamek po ostatnim strzale oraz zatrzask magazynka. Chwyt ma profilowaną okładkę z tworzywa.
  • MagazynekProsty, pudełkowy, dwurzędowy, z bocznym podawaniem nabojów. Występuje w wersji krótkiej na 15 nabojów i długiej na 25 nabojów.

Do części oddzielanych podczas rozkładania częściowego należą również lufa, nakrętka lufy, zamek z napinaczem, zatrzask pokrywy z dwiema sprężynami powrotnymi, łącznik i tulejka łącznika.

04

Odłączenie i dołączenie magazynka

  • Odłączenie magazynkaNacisnąć zatrzask znajdujący się standardowo po lewej stronie chwytu, przy kabłąku, a następnie wyjąć magazynek ręką. Instrukcja nie określa magazynka jako swobodnie wypadającego, dlatego nie należy zakładać, że zawsze opuści gniazdo pod wpływem grawitacji.
  • Dołączenie magazynkaWsunąć magazynek do gniazda w chwycie aż do samoczynnego zadziałania zatrzasku.

Standardowy PM-98 ma zatrzask lewostronny. Wykonanie z zatrzaskiem po prawej stronie było odrębną opcją producenta.

05

Zwalnianie napiętego kurka

PM-98 ma kurek wewnętrzny i nie posiada osobnej dźwigni bezpiecznego zwalniania kurka, czyli decockera.

Zwolnienie kurka bez oddania strzału bojowego wykonuje się dopiero po rozładowaniu broni:

  1. 1.Skierować wylot lufy w bezpiecznym kierunku i trzymać palec poza językiem spustowym.
  2. 2.Odłączyć magazynek.
  3. 3.Jeżeli przełącznik znajduje się w położeniu „Z”, przestawić go w położenie „P”, ponieważ położenie „Z” blokuje zamek w pozycji przedniej.
  4. 4.Odciągnąć zamek, usunąć ewentualny nabój z komory i sprawdzić komorę nabojową oraz gniazdo magazynka.
  5. 5.Zwolnić zamek w przednie położenie.
  6. 6.Skierować broń w bezpieczne miejsce i ściągnąć język spustowy, zwalniając kurek.
  7. 7.Przestawić przełącznik w położenie „Z”.
06

Zwalnianie zatrzymanego zamka

Po wystrzeleniu ostatniego naboju donośnik magazynka uruchamia dźwignię oporową, która zatrzymuje zamek w tylnym położeniu.

Zwalnianie zamka odbywa się przez naciśnięcie w dół profilowanego występu dźwigni zwalniania zamka znajdującej się po lewej stronie broni.

  • Z pustym lub odłączonym magazynkiem zamek przejdzie w przednie położenie bez wprowadzenia naboju.
  • Po podłączeniu załadowanego magazynka zwolnienie zamka spowoduje wprowadzenie naboju do komory.
  • Podczas zwalniania zamka język spustowy nie może być ściągnięty.

Instrukcja producenta wskazuje dźwignię jako podstawową metodę zwolnienia zamka zatrzymanego po ostatnim strzale.

07

Częściowe rozkładanie i składanie

Częściowe rozkładanie

  1. 1.Skierować broń w bezpiecznym kierunku.
  2. 2.Rozłożyć kolbę.
  3. 3.Odłączyć magazynek.
  4. 4.Przestawić przełącznik w położenie „P”.
  5. 5.Odciągnąć zamek i sprawdzić komorę nabojową oraz gniazdo magazynka.
  6. 6.Zwolnić zamek w przednie położenie i oddać strzał kontrolny w bezpiecznym kierunku.
  7. 7.Przesunąć zatrzask pokrywy komory zamkowej do przodu.
  8. 8.Unieść tylną część pokrywy i odłączyć pokrywę.
  9. 9.Wyjąć zatrzask pokrywy wraz z dwiema sprężynami powrotnymi i żerdziami.
  10. 10.Przesunąć zamek do tyłu, unieść go i wyjąć z komory zamkowej.
  11. 11.Nacisnąć zatrzask nakrętki lufy i odkręcić nakrętkę.
  12. 12.Wysunąć lufę z komory zamkowej.
  13. 13.Wyjąć łącznik–trzpień rozprężny i tulejkę łącznika.
  14. 14.Odłączyć zespół chwytu od zespołu komory zamkowej.

Składanie broni

Składanie przeprowadza się w odwrotnej kolejności. Należy sprawdzić w szczególności:

  • prawidłowe połączenie zespołu chwytu z komorą zamkową;
  • osadzenie tulejki i łącznika;
  • wsunięcie lufy oraz unieruchomienie nakrętki zatrzaskiem;
  • prawidłowe osadzenie zamka;
  • właściwe położenie sprężyn powrotnych i zatrzasku pokrywy;
  • pewne zamocowanie pokrywy.
Po złożeniu należy sprawdzić działanie mechanizmów wyłącznie na broni rozładowanej. Całkowite rozkładanie instrukcja zastrzega dla warsztatów naprawczych.
08

Przechowywanie i przenoszenie

  • PrzechowywanieWedług instrukcji producenta PM-98 powinien być rozładowany, z pustym krótkim magazynkiem umieszczonym w chwycie, zamkiem w przednim położeniu, kurkiem zwolnionym i przełącznikiem w położeniu „Z”. Przed czyszczeniem należy ponownie sprawdzić komorę i magazynek.
  • PrzenoszenieProducent dopuszcza przenoszenie broni na pasie nośnym albo w futerale. Broń powinna być zabezpieczona, a instrukcja nakazuje nie pozostawiać naboju w komorze nabojowej.

Warunki służbowego noszenia, wydawania i przechowywania muszą dodatkowo odpowiadać aktualnym przepisom oraz regulacjom właściwej formacji. Karta techniczna ich nie zastępuje.

09

Wskaźnik załadowania komory nabojowej

Dokumentacja producenta nie wskazuje, aby standardowy PM-98 posiadał odrębny mechaniczny wskaźnik naboju w komorze.

  • Tylne położenie zamka po ostatnim strzale sygnalizuje opróżnienie prawidłowo działającego magazynka, ale nie stanowi dowodu rozładowania broni.
  • Położenie zamka, przełącznika ani obecność pustego magazynka nie zastępują kontroli komory.
  • Stan broni należy ustalić przez odłączenie magazynka, odciągnięcie zamka i bezpośrednie sprawdzenie komory nabojowej oraz gniazda magazynka.
10

Zabezpieczenie przed strzałem przypadkowym

PM-98 ma zewnętrzny bezpiecznik skrzydełkowy, który jest jednocześnie przełącznikiem rodzaju ognia:

  • „Z”zabezpieczony: Blokuje język spustowy, kurek zarówno napięty, jak i zwolniony, oraz zamek znajdujący się w przednim położeniu.
  • „P”ogień pojedynczy: Pozwala oddać jeden strzał po każdym osobnym ściągnięciu spustu.
  • „C”ogień ciągły: Pozwala prowadzić ogień tak długo, jak długo spust pozostaje ściągnięty i w magazynku znajduje się amunicja.

Układ zaczepów kurka i spustu współpracuje z położeniem zamka. W trybie ciągłym kurek jest zwalniany przez mechanizm dopiero w końcowej fazie ruchu zamka do przodu, co stanowi zabezpieczenie przed przedwczesnym strzałem podczas prawidłowej pracy mechanizmów.

Usunięcie magazynka nie rozładowuje komory nabojowej. Bezpiecznik nie zastępuje kontroli rozładowania.
11

Załadowanie i rozładowanie

Załadowanie

  1. 1.Skierować broń w bezpiecznym kierunku i trzymać palec poza spustem.
  2. 2.Wprowadzić załadowany magazynek do chwytu aż do zadziałania zatrzasku.
  3. 3.Przestawić przełącznik z „Z” w położenie „P” albo — wyłącznie zgodnie z zadaniem i komendą — „C”.
  4. 4.Odciągnąć napinacz zamka całkowicie do tyłu i zwolnić go. Nie odprowadzać zamka ręką.
  5. 5.Zamek pobierze nabój z magazynka i wprowadzi go do komory. Kurek pozostanie napięty.
  6. 6.Jeżeli broń nie ma być natychmiast użyta, przestawić przełącznik w położenie „Z”.

Rozładowanie

  1. 1.Skierować broń w bezpiecznym kierunku i zdjąć palec ze spustu.
  2. 2.Odłączyć magazynek.
  3. 3.Przestawić przełącznik w położenie „P”, jeżeli wcześniej znajdował się w położeniu „Z”.
  4. 4.Odciągnąć zamek, powodując wyciągnięcie i wyrzucenie naboju z komory.
  5. 5.Utrzymać zamek w tylnym położeniu na czas sprawdzenia komory nabojowej i gniazda magazynka.
  6. 6.Zwolnić zamek w przednie położenie.
  7. 7.Skierować broń w bezpieczne miejsce i ściągnąć język spustowy, zwalniając kurek.
  8. 8.Przestawić przełącznik w położenie „Z”.
  9. 9.Jeżeli broń jest przygotowywana do przechowywania, włożyć pusty krótki magazynek zgodnie z instrukcją producenta.
Jeżeli zamek zatrzymał się z tyłu po ostatnim strzale, nie należy zakładać, że broń jest bezwarunkowo rozładowana. Najpierw odłącza się magazynek i sprawdza komorę.
12

Charakterystyczne zacięcia występujące podczas strzelania

Instrukcja producenta nie przedstawia statystycznej listy „typowych wad PM-98”. Poniższe pozycje oznaczają możliwe objawy niesprawności broni samoczynno-samopowtarzalnej, a nie wady charakterystyczne wyłącznie dla tego modelu.

  1. 1.NiewypałKurek i iglica zadziałały, lecz nabój nie został odpalony. Instrukcja nakazuje przeładować broń, utrzymując lufę skierowaną w bezpieczne miejsce.
  2. 2.Niedosłanie naboju lub niedomknięcie zamkaNabój nie został prawidłowo wprowadzony do komory albo zamek nie osiągnął skrajnego przedniego położenia. Nie wolno kontynuować strzelania bez ustalenia i usunięcia przyczyny.
  3. 3.Niewyciągnięcie lub niewyrzucenie łuskiŁuska pozostaje w komorze albo zostaje zakleszczona w komorze zamkowej, uniemożliwiając pełny powrót zamka.
  4. 4.Zablokowanie mechanizmu zasilaniaNabój, łuska lub element magazynka uniemożliwia swobodny ruch zamka.

W każdym przypadku należy zachować bezpieczny kierunek, zdjąć palec ze spustu, odłączyć magazynek, rozładować broń według właściwej procedury i dokonać przeglądu. Jeżeli zacięcia nie można usunąć bez używania siły albo stwierdzono uszkodzenie części, broń należy przekazać uprawnionemu personelowi technicznemu. Producent zabrania samodzielnych przeróbek i nakazuje stosowanie części oryginalnych.

13

Zasada działania

PM-98 wykorzystuje energię odrzutu zamka swobodnego. Zamek nie jest ryglowany mechanicznie; pozostaje dociśnięty do wlotu lufy przez swoją bezwładność oraz dwie równoległe sprężyny powrotne.

Przed strzałem zamek znajduje się w przednim położeniu, nabój w komorze, a kurek jest napięty. Ściągnięcie spustu powoduje zwolnienie kurka, który uderza w zespół igliczny i inicjuje spłonkę.

Ciśnienie gazów prochowych działa przez dno łuski na czółko zamka, powodując jego ruch do tyłu. Łuska jest utrzymywana przez pazur wyciągu, a po zetknięciu z wyrzutnikiem zostaje wyrzucona na zewnątrz. Cofający się zamek napina kurek i ściska sprężyny powrotne.

Opóźniacz bezwładnikowy wydłuża czas cyklu pracy mechanizmu, ograniczając szybkostrzelność teoretyczną do około 640 strz./min. Następnie sprężyny przesuwają zamek do przodu. Dosyłacz zamka pobiera kolejny nabój z magazynka i wprowadza go do komory.

  • W położeniu „P” mechanizm zatrzymuje kurek, a kolejny strzał wymaga zwolnienia i ponownego ściągnięcia języka spustowego.
  • W położeniu „C” kurek jest zwalniany w końcowej fazie powrotu zamka, dopóki spust pozostaje ściągnięty.
  • Po wystrzeleniu ostatniego naboju donośnik magazynka uruchamia dźwignię oporową, zatrzymując zamek w tylnym położeniu.